Dyslexie en motoriek 8 stappen om je kind te helpen

Dyslexie en motoriek: 8 stappen om je kind te helpen

Bewegen en spelen is essentieel voor kinderen in de basisschoolleeftijd. Andere leeftijdsgenootjes doen dit ook en hierdoor vergroot een kind zijn kans om mee te kunnen doen. Het samenspelen en bewegen geeft kinderen de kans om zowel motorisch als sociaal emotioneel te ontwikkelen.

Er kunnen bij kinderen allerlei redenen zijn waardoor het meedoen minder gemakkelijk gaat. Één van die redenen is dyslexie. In mijn praktijk heb ik al veelvuldig gezien dat kinderen met dyslexie moeite hebben met het aanleren van bepaalde motorische vaardigheden. Het vraagt vaak om veel herhaling en het hoofd van deze kinderen lijkt soms ook snel vol te zitten.

Dyslexie is een veel voorkomend woord wanneer je kind op de basisschool zit. De afgelopen jaren hoor ik veel ouders hierover. Hierbij gaat het vaak over het traject naar diagnose en de vervolgstappen die hopelijk genomen kunnen en gaan worden.

Wat gaan we bespreken in dit artikel?
In dit artikel wil ik het heel graag met jullie hebben over de invloed van dyslexie op bewegen en de gehele motorische ontwikkeling. Maar voordat we daarover kunnen praten zullen we eerst duidelijk moeten maken wat dyslexie inhoud. Ook is het proces naar signalering, diagnose en behandeling erg belangrijk om mee te starten.

Wat is dyslexie eigenlijk?

Dyslexie is een taalstoornis met als belangrijkste kenmerken lees- en spelproblematiek. Lezen, spellen en zeker ook schrijven zijn belangrijke vaardigheden in de ontwikkeling van ieder kind. Deze vaardigheden worden minder snel aangeleerd ondanks een normale intelligentie. Om goed te functioneren in de maatschappij kan dyslexie dan ook een flinke belemmering betekenen voor een kind.

Volgens het steunpuntdyslexie.nl betekent dyslexie het volgende:

Dyslexie betekent letterlijk: niet kunnen lezen. De term komt uit het Grieks. Dys = niet goed functioneren, beperkt, en lexis = taal of woorden.

Wat is de kernoorzaak van lees- en spelproblemen?

Als meest belangrijke theorie worden de minder ontwikkelde fonologische vaardigheden genoemd als oorzaak. Met het fonologisch vaardigheden kun je de klanken herkennen en van elkaar onderscheiden.

Het fonologisch tekort kan opgedeeld worden in drie dimensies:

  1. Een zwak fonologisch bewustzijn
  2. Een zwak korte termijn geheugen
  3. Niet snel ophalen van lexicale items

Lexicale items hebben te maken met de woordenschat van je kind.

Waarom zorgt dyslexie ook voor motorische problemen?

Dyslexie heeft zoals hierboven benoemd één kernprobleem en dat is een fonologisch tekort. Daarnaast is dyslexie een breder taalprobleem. Zo heeft het ook invloed op de motorische vaardigheden.

Maar hoe?

Er bestaat een belangrijke theorie die zegt dat kinderen met dyslexie een niet goed werkend procedureel geheugen hebben. Dit houdt in dat kinderen moeite hebben met de opslag van op regels gebaseerde kennis (impliciete kennis). Als voorbeeld: Kinderen krijgen op school of tijdens gym uitleg hoe ze een opdracht moeten gaan uitvoeren, daarna wordt het voorgedaan, samen geoefend en uiteindelijk moet het kind het alleen kunnen. De kennis vooraf heb je nodig om een beweging in te zetten en/of te kunnen oefenen. Kinderen met dyslexie hebben moeite om deze stappen te onthouden en informatie om te zetten in een activiteit.

Daarnaast werkt het declaratieve geheugen vaak wel goed. Hierbij gaat het om expliciet leren, oftewel het leren na aanleiding van een gebeurtenis.

Uit onderzoek blijkt dat kinderen met dyslexie zowel een probleem hebben met hun procedurele geheugen als het korte termijngeheugen. Dit kan dan ook verklaren waarom kinderen met dyslexie minder snel motorische vaardigheden aanleren.

Wat is comorbiditeit?

Comorbiditeit staat voor het tegelijk hebben van twee of meerdere stoornissen.

Stoornissen bij kinderen die tegelijk met dyslexie voorkomen zijn:

  • SLI: taalstoornis die staat voor specific language impairment.
  • ADHD: een aandachtstoornis die staat voor attention deficit hyperactivity disorder.
  • DCD: een motorische ontwikkelingsstoornis die staat voor developmental coördination disorder.

Het is altijd goed om te weten dat wanneer je kind dyslexie heeft er ook sprake kan zijn van een andere stoornis of andersom. (Er bestaat ook een richtlijn comorbiditeit)

Dyslexie test

Net als bij veel diagnoses is het belangrijk dat het wordt herkend en erkend. Ik hoor ouders vaak praten over hun kinderen en het vermoeden op dyslexie. Veelal wordt er gesproken over de trage opstart van testen via school.

E-scores

Kinderen op de basisschool kunnen in aanmerking komen voor vergoeding van onderzoek naar en behandeling van dyslexie. De basisschool moet hierbij gezien worden als soort poortwachter. Kinderen moeten dan ook voldoen aan bepaalde scores voordat ze in aanmerking komen.

Zo kunnen kinderen met een E-score op lezen en leerlingen met een lage D-score op lezen én een E-score op spellen in aanmerking komen voor onderzoek en behandeling, mits deze scores zijn vastgesteld op minimaal drie opeenvolgende meetmomenten en na aanbod van extra zorg/specifieke interventies.

Je begrijpt al dat je kind hierdoor niet zomaar in aanmerking komt en dat als je kind in aanmerking komt er vaak al een flinke perioden overeen gegaan is. (er bestaat ook een protocol Dyslexie voor diagnostiek en behandeling)

Heft in eigen hand nemen

Ik zou adviseren om bij vermoeden van dyslexie alvast een spaarpotje op te bouwen. Na kort onderzoek op internet ben ik erachter dat de kosten van dyslexie onderzoek variëren tussen de 700 en 1100 euro. Wanneer je iedere maand 100 euro apart houdt is je kind binnen een jaar aan de beurt. De verhalen van kinderen die eigenlijk gediagnosticeerd hadden moeten worden en waarbij het nooit is gebeurd hoor ik nog te vaak.

Je kunt je voorstellen dat wanneer je kind net te goed scoort om voor onderzoek en behandeling in aanmerking te komen het frustrerend is dat hij geen extra hulpmiddelen en begeleiding krijgt op school. Vooral bij deze groep kinderen zou ik overwegen om het heft in eigen handen te nemen. 

Dyslexie verklaring

Na diagnosticeren van dyslexie krijgt het kind een dyslexieverklaring. Met deze verklaring kan school extra hulpmiddelen en begeleiding inzetten. Onder bepaalde omstandigheden kan het mogelijk zijn om de kosten van bepaalde hulpmiddelen af te trekken van de belasting.

Er kunnen ICT hulpmiddelen worden toegepast zoals een computer met extra software gericht op dyslexie. Hierbij zal je kind worden ondersteund bij zowel lezen, spelling als het schrijven. Het schrijven wordt eigenlijk overgenomen door het typen.

Ook kunnen kinderen dispensatie krijgen en krijgen ze soms meer tijd voor bepaalde opdrachten en/of toetsen.

Hoe ga je als ouder om met dyslexie bij je kind?

Ieder kind heeft een andere gebruiksaanwijzing en dit verschilt niet bij kinderen met dyslexie. We kunnen stellen dat ook niet ieder kind met dyslexie dezelfde problemen ervaart. Toch zijn er een aantal belangrijke voorwaarden die je kunt toepassen.

Vanaf dit punt zal ik wat meer ingaan op de motorische kant van dyslexie. Hier ligt ook meer mijn kennis. Kinderen komen bij mij dan ook niet met een hulpvraag op het gebied van dyslexie, maar juist op het gebied van motoriek/bewegen. Kinderen met een motorische hulpvraag kunnen natuurlijk wel dyslexie hebben, vandaar ook dit artikel. Ik zal hieronder in een aantal stappen noemen hoe je een kind met dyslexie verder helpt in het bewegen. 

Maar eerst, wat valt op in de motoriek?

Bij kinderen met dyslexie vallen vaak een aantal dingen op in hun motorisch handelen zoals:

  • Moeite hebben met schrijven, onhandige pengreep en onleesbaar handschrift.
  • Ruimtelijke oriëntatie is vaak matig. Kinderen hebben moeite met links, rechts, boven, onder.
  • Balvaardigheid is matig, ze zijn vaak onhandig en ongeconcentreerd. Een bal- of teamsport lukt vaak moeizaam.
  • Heeft moeite met zowel fijn- als grofmotorische vaardigheden.

Stap 1: Automatiseren

Kinderen met dyslexie hebben moeite met automatiseren. Dit houdt in dat kinderen het lastig vinden om bewegingen automatisch toe te passen. Het vraagt dan ook om meer herhaling van hetzelfde alvorens een kind verder kan met een volgende stap.

Het gaat in dit geval dan ook niet alleen om hoe je hiermee omgaat, maar ook vooral dat je als ouder weet wat je kunt verwachten van je kind.

Stap 2: Rustige omgeving

Kinderen met dyslexie raken vaak snel afgeleid vanuit hun omgeving. Veel prikkels komen ongemerkt binnen en hierdoor verleggen ze steeds kort hun focus. Natuurlijk moeten kinderen met dyslexie ook dingen leren doen in een drukkere omgeving, maar waar geleerd moet worden heeft een rustige omgeving de voorkeur.

Als ouder kun je hierbij helpen door een koptelefoon aan te schaffen voor school. Deze kan je kind opzetten op school of thuis wanneer het moet concentreren. Let er wel op dat hij de koptelefoon niet te vaak en te lang op doet. Door te lang met een koptelefoon op te zitten zorg je er ook voor dat je nog sneller reageert op geluiden. Je laat je lijf immers wennen aan nog minder auditieve prikkels.

Zorg dat je kind de omgeving waarin hij zich moet concentreren opgeruimd houdt. Zo min mogelijk spullen op de tafel en vooral geen telefoons of andere schermen, behalve als deze nodig zijn bij de opdracht.

Stap 3: kies zorgvuldig de juiste sport

Een kind met dyslexie kan niet zomaar iedere sport gaan doen. Dat kan natuurlijk wel, maar vaak zie je toch dat het niet in alle sporten uitblinkt. Gemiddeld genomen zijn balsporten en teamsporten lastig voor kinderen met dyslexie. Er valt dan natuurlijk al veel  af, dus ik wil het ook niet gelijk overboord gooien , maar hou hier wel rekening mee.
Kinderen die positieve ervaringen opdoen in hun sport krijgen hier ook meer zelfvertrouwen van. Zelfverdediging is een voorbeeld van een sport waar vaak zowel de omgeving als de sport zelf duidelijk en clean is.

Stap 4: Zorg voor betekenisvolle uitleg

Wanneer je als ouder je kind een beweging of spel wilt aanleren, zorg dan dat je uitleg duidelijk en betekenisvol is. Hoe abstracter je het houdt hoe minder je kind er van zal begrijpen. Zorg tegelijk ook voor goede voorbeelden, ezelsbruggetjes en plaatjes. Iets voordoen helpt goed.

Wanneer je kind een beweging heeft geoefend, vraag dan bijvoorbeeld hoe het voelde. Wij kunnen als volwassen snel zien wat er nog niet zo goed gaat, maar een kind heeft dat vaak nog niet zo goed door. Feedback kan niet alleen negatief overkomen, maar is ook confronterend. Kinderen met dyslexie leren door ervaring. Het inzetten van zintuigen helpt hierbij. Hoe voelde het? Hoe ruikt het? Wat zag je? Wat hoorde je? Dat zijn allemaal vragen naar zintuigen en prikkels. Alleen de vraag ‘wat hoorde je?’ is waarschijnlijk de meest lastige voor een kind met dyslexie.

Stap 5: Gebruik de kwaliteiten van je kind

Vaak weet je als ouder goed wat je kind nog niet zo goed kan, maar ga eens letten op wat hij juist wel goed kan. Gebruik deze kwaliteiten en benoem ze wat vaker. Kinderen met dyslexie worden dagelijks geconfronteerd met hun dyslexie en hebben vaker het gevoel dat ze falen. Laat dus ook meer licht schijnen op de kwaliteiten. Dit kun je terug laten komen in sport en spel. Kan je kind een bepaalde beweging goed dan is het voor een kind ook fijn als hij deze beweging vaker kan gebruiken.

Stap 6: Ruimte en tijd

Geeft je kind meer ruimte en tijd. Vaak duurt het wat langer voordat ze precies weten wat de bedoeling alvorens ze een activiteit kunnen starten. Laat je kind de opdracht je is uitgelegd herhalen. Zo weet je ook wat er in hun hoofd is gekomen en hoe ze de uitleg interpreteren.

Stap 7: Voorspelbaarheid

Zorg voor een goede voorbereiding wanneer je kind iets moet gaan doen. Wanneer het vooraf al een keer heeft geoefend weet het beter wat er komen gaat en ontstaat er een meer voorspelbare situatie.

Stap 8: Veiligheid

Geef je kind het gevoel van veiligheid door niet teveel te verwachten. Er wordt vaak onnodig druk gelegd op kinderen met dyslexie doordat de verwachtingen te hoog zijn. Zorg ook voor een goede structuur.

Tot slot

Kinderen met dyslexie hebben net als alle kinderen hun valkuilen en kwaliteiten. Er bestaan genoeg voorbeelden van mensen met dyslexie die enorm succesvol zijn of zijn geweest. Mozart, Da Vinci, Albert Einstein, Muhammed Ali, Steven Spielberg, maar ook Tom Cruise, Robbie Williams en Jamie Oliver hebben dyslexie. Allemaal mensen met belachelijk veel talent op een bepaald vlak. Help je kind om zijn of haar dromen te bereiken door ze te begrijpen en te starten met de 8 stappen die hier staan benoemd.

Bronnen:

http://www.steunpuntdyslexie.nl/

http://www.nrd.nu/

http://www.kwaliteitsinstituutdyslexie.nl/

http://www.stichtingdyslexienederland.nl/

Add a Comment

Your email address will not be published. Required fields are marked *